Visie

Eigenheid en verbinding

Ik ben al mijn gehele werkzame leven geïntrigeerd door vragen op het gebied van “eigenheid en verbinding”. Wat laat ik van mezelf zien en wat niet? En in hoeverre wordt daardoor mijn verbinding met anderen beïnvloed? En waarom schiet ik in bepaalde situaties steeds in hetzelfde gedrag, waardoor mijn ontwikkeling stokt?

Spannende situaties

Onze relatie met thema komt het meest tot uitdrukking in situaties, die voor ons spannend en dus belangrijk zijn. Paradoxaal genoeg zijn we juist dan geneigd in een gedrag te schieten, dat negatieve effecten heeft. Ook al kunnen we met die verkrampte versie van onszelf vertrouwd zijn geraakt, het kan in toenemende mate als een keurslijf gaan voelen. Op een dieper niveau weten we dat het ons afsnijdt van wie we echt zijn en de daarbij horende vermogens.
In het verlengde van deze “verarmde” verbinding met onszelf geldt hetzelfde voor de relatie met anderen. Ook daar kan er op basis van ons overheersende gedrag sprake zijn van een zekere verbinding. De vraag is echter of deze ons echt vertrouwen en voldoening geeft. We laten immers niet alles van onszelf zien en zetten ook de ander vaak vast in een beeld of verwachting. Zodra de ander verandert of iets zegt of doet waardoor je je ongelukkig voelt, kan een eigen kwetsbaarheid bloot komen te liggen, en valt het ons moeilijk om in verbinding te blijven.

Achtergrond

Er valt veel te zeggen over de achtergrond hiervan. Belangrijk is vooral om je voorkeursgedrag zonder oordeel te gaan herkennen en ervaren. Het is oud gedrag, dat je verdere ontwikkeling in de weg zit. Wanneer je er niet zo aan vast zat, zou je een ander handelingsalternatief kunnen kiezen. Je moet er echter niet tegen gaan vechten. Het zal pas verminderen als het doorzien en doorleefd wordt. Het voorkeursgedrag heeft immers een legitieme achtergrond. Deze achtergrond komt voort uit negatieve ervaringen uit ons verleden, die we allemaal in meer of mindere mate hebben gehad. Daar heb je “blauwe plekken” bij opgelopen. Om niet weer op zo’n kwetsbare plek getroffen te worden, heb je een beschermjas ontwikkeld. Deze jas zou je je geconditioneerde zelf kunnen noemen. Je kunt hem zien als een verhulling van je wezenskern, je werkelijke ik – de ik die je zou zijn als je jezelf niet zou beschermen.

Je bent met deze jas vertrouwd geraakt en bent vergeten jezelf af te vragen of de bescherming ook nu nog nodig is. In bepaalde situaties kun je denken dat herhaling van de oude pijn dreigt. Je reageert dan op een wijze die in geen verhouding staat met de aanleiding. Je kijkt dan dus met een door het verleden gekleurde bril naar het heden en bent angstig over wat er in de toekomst zou kunnen gebeuren. De neiging om dan toch weer te kiezen voor de oude overlevingsstrategie is groot. In dat geval wordt het negatieve energieveld rondom die blauwe plek groter en blijven je ware aard en werkelijke vermogens bedekt. En juist vanuit die wezenskern kun je op een open en onbevooroordeelde manier kijken, zowel naar jezelf als naar de buitenwereld.

Begeleiding

Het vraagt moed om je eigen verantwoordelijkheid rondom dit thema te zien en te nemen. Het kan immers ook aantrekkelijk zijn om voor het vertrouwde gedrag en het bijbehorende verhaal daarover te blijven kiezen. Mensen, die zich er wel in willen ontwikkelen, hopen er vaak meer grip op te krijgen, er beter tegen “bewapend” te zijn. Maar ook dan, na de nodige inspanningen en investeringen, lukt het vaak niet. Meestal omdat er “alleen” sprake is van een andere reeks opvattingen en houdingen, die wederom bepaalde aspecten van hun ervaring uitsluiten. De spanning rondom de voor hen lastige situaties blijft dan bestaan. Blijkbaar is er iets anders nodig. Vooral inzichten en ervaringen, die maken dat de lading van dergelijke situaties afgaat, en we daadwerkelijk met andere ogen gaan kijken. Zowel naar onszelf, als naar de ander en de situatie. In plaats van hard te werken aan een verbeterde versie van jezelf te worden vraagt dat om jezelf “minder in de weg te liggen”. De helende werking van onvoorwaardelijke aanwezigheid. Als niets meer moet komt er ruimte voor wat er is.

De achterliggende visie is dat je niet alleen het product van je geschiedenis bent. Gewoontepatronen en conditioneringen behoeven je niet blijvend te bepalen. In ieder van ons is er een potentieel dat we in het hier en nu kunnen leren aanspreken. Als je ontvankelijker wordt voor dat vrije perspectief (niet gebonden aan het verleden en oude overlevingsmechanismen) en van daaruit gaat leven opent zich een nieuw veld van mogelijkheden.

Meer informatie valt te lezen in dit artikel, waarin de ontwikkeling van een coachee wordt beschreven, en onder werkwijze.